Staatlozen

Een staatloze is een persoon die door geen enkele staat wordt beschouwd als zijn ingezetene overeenkomstig de geldende wetgeving op zijn grondgebied, of een persoon van wie de nationaliteit niet bepaald is. De Belgische wetgeving voorziet op dit moment niet in een specifieke procedure voor de erkenning van de status van staatloze.
Het CGVS is momenteel niet bevoegd om die status toe te kennen, maar het regeerakkoord voorziet dat de erkenning van de status van staatloze valt onder de bevoegdheid van het CGVS. Op dit ogenblik kan de erkenning van deze status worden aangevraagd door een eenzijdig verzoekschrift in te dienen bij de rechtbank van eerste aanleg van de verblijfplaats.

De bewijslast ligt bij de kandidaat-staatloze, d.w.z. dat hij documenten van de ambassade of van een andere diplomatieke vertegenwoordiging van de landen waarmee hij een band heeft, moet voorleggen of de nationaliteitswetten van die landen moet bezorgen. Een land waarmee hij een band heeft, kan het land zijn waar hij geboren is, waar hij verbleven heeft, het land waarvan zijn echtgenote de nationaliteit bezit, enz. Op basis hiervan moet worden bewezen dat de kandidaat-staatloze nooit een nationaliteit heeft gehad of de nationaliteit van zijn land heeft verloren zonder de mogelijkheid om ze terug te krijgen.

De Belgische Vreemdelingenwet verbindt geen verblijfsrecht aan de erkenning van de status van staatloze. De staatloze en zijn familieleden hebben geen recht op voorlopig verblijf tijdens de procedure voor de rechtbank van eerste aanleg. Zodra hij als staatloze wordt erkend, moet de vreemdeling, net zoals de andere vreemdelingen die zich in uitzonderlijke omstandigheden bevinden, de regularisatieprocedure bij de minister die bevoegd is voor de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen, gebruiken.

De rol van het CGVS beperkt zich voorlopig tot het uitreiken van documenten van de burgerlijke stand aan de erkende staatlozen.
Het CGVS biedt namelijk aan de erkende staatloze de administratieve hulp die hij bij gebrek aan nationaliteit niet kan krijgen. Zo kan het CGVS documenten zoals geboorte-, huwelijks- of overlijdensakten uitreiken, voor zover de asielzoeker zijn identiteit kan bewijzen. Het CGVS kan de volgende documenten uitreiken:

het attest van staatloze, op aanvraag en op voorlegging van het vonnis van de rechtbank van eerste aanleg. Met dit document kan de erkende staatloze aan het gemeentebestuur vragen om te worden geregulariseerd ;
de documenten van burgerlijke stand, die normaal aan een vreemdeling zouden worden uitgereikt door zijn nationale autoriteiten, indien de staatloze ze wegens zijn staatloosheid niet kan krijgen van het land waar de gebeurtenis (geboorte, huwelijk) heeft plaatsgevonden.