Het doel van dit onderzoek is een stand van zaken op te maken over de algemene situatie in Venezuela. Het onderzoek richt zich hierbij op de politieke situatie, de veiligheidssituatie en de socio-economische situatie van het land om een zo breed mogelijke analyse te maken van de huidige stand van zaken. De situatie van specifieke profielen, zoals bijvoorbeeld journalisten of politieke activisten, vormen geen voorwerp van deze analyse. Deze COI Focus richt zich in het bijzonder op de periode van september 2024 tot januari 2026 en is een update van het gelijknamige rapport van 16 september 2024. Het onderzoek werd afgesloten op 26 januari 2026.
Het politieke landschap in Venezuela is grondig hertekend sinds de presidentsverkiezing van 2024 waarin de Venezolaanse autoriteiten Nicolás Maduro uitriepen tot winnaar – een uitslag die door onafhankelijke waarnemers en de oppositie wordt betwist. De presidentsverkiezingen vinden plaats in een klimaat van politieke vervolging: oppositieleider María Corina Machado wordt uitgesloten als presidentskandidaat en haar vervanger Edmundo González, die de verkiezingsoverwinning claimt, moet naar Spanje vluchten. Vlak na de verkiezingen breken in heel het land protesten uit. De autoriteiten slaan deze hardhandig neer en arresteren meer dan 2.000 opposanten en manifestanten.
Het begin van Maduro’s derde ambtstermijn in januari 2025 valt samen met het aantreden van Donald Trump voor een nieuwe termijn als president in de Verenigde Staten (VS). Dit leidt tot een verschuiving in het Amerikaanse beleid ten aanzien van Venezuela. In de loop van het jaar 2025 voert de VS de druk op tegen het regime van Maduro met het bezoek van een functionaris van de regering-Trump om een gevangenenruil te onderhandelen, de hervatting van deportatievluchten naar Venezuela en de deportatie van meer dan 200 Venezolanen, vermeende leden van de bende Tren de Aragua, naar een zwaar beveiligde gevangenis in El Salvador. De Amerikaanse oorlogsvloot voor de kust van Venezuela zorgt vanaf midden 2025 voor toenemende militaire dreiging. Officieel gaat het om een operatie tegen drugskartels, waaronder het Cartel de los Soles waarvan Maduro volgens de regering-Trump het hoofd is. Tegelijkertijd neemt Maduro maatregelen om de binnenlandse veiligheid te versterken. Amerikaanse aanvallen op vermeende drugsboten en acties tegen de Venezolaanse olie-export zorgen voor verdere escalatie in het najaar van 2025. Op 3 januari 2026 voert de VS een militaire interventie uit op Venezolaanse bodem waarbij ze Maduro en zijn vrouw gevangen nemen en vervolgens overbrengen naar New York. De VS schuift vicepresident Delcy Rodríguez naar voren als opvolger van Maduro en niet oppositieleider Machado, die in oktober 2025 de Nobelprijs voor de Vrede wint. In haar eerste maand als interim-president gaat Rodríguez olieakkoorden aan met de VS en zet ze stappen om de economie te liberaliseren, politieke gevangenen vrij te laten en vertrouwelingen van Maduro in de regering en het leger te vervangen. Van politieke verandering of het ontmantelen van het repressieve apparaat is vooralsnog geen sprake. Een nooddecreet legaliseert arrestaties van iedereen die de Amerikaanse operatie steunt, terwijl veiligheidsdiensten en de paramilitaire colectivos controleposten in Caracas en andere steden opzetten om voertuigen en telefoons te doorzoeken. Dit leidt tot arbitraire detenties en een gespannen klimaat.
Venezuela blijft ook, volgens de geraadpleegde bronnen, tijdens de referentieperiode geteisterd door veel geweld maar de geweldscijfers blijven een dalende trend vertonen ten opzichte van de vorige jaren. Op de InSight Crime Homicide Round-Up staat Venezuela voor 2024 op de elfde plaats. Het nationale cijfer van gewelddadige overlijdens komt voor 2024 op 26,2 gewelddadige sterfgevallen per 100.000 individuen terwijl dit voor het jaar 2023 op 26,8 gewelddadige sterfgevallen per 100.000 individuen kwam. In 2024 is Aragua volgens het Venezolaans Observatorium voor Geweld de gewelddadigste deelstaat, met 58,8 gewelddadige sterfgevallen per 100.000 inwoners, gevolgd door het hoofdstedelijk district dat 48,2 gewelddadige sterfgevallen per 100.000 inwoners laat optekenen.
In Venezuela zijn verschillende structuren van gewapende groeperingen actief, gaande van de zogenaamde megabandas, de colectivos, de sindicatos, de grote drugshandelorganisaties tot de Colombiaanse guerrillagroeperingen. Afgelopen jaren verzwakte de macht en de territoriale aanwezigheid van de veiligheidstroepen verder en tegelijkertijd nam de macht van de niet-statelijke gewapende groeperingen toe. Er was een duidelijke toename vast te stellen van gebieden waar de politieke controle en openbare voorzieningen worden uitgeoefend door diverse gewapende groeperingen. Ook werken de autoriteiten effectief samen met enkele van deze criminele organisaties. In grensgebieden en regio’s die rijk zijn aan natuurlijke hulpbronnen spelen de Colombiaanse rebellegroeperingen een sleutelrol. Anno 2025 is het Ejército de Liberación Nacional (ELN) de invloedrijkste actor.
Sinds 2022 hebben de autoriteiten evenwel grote operaties tegen criminele bendes omarmd als een centrale pijler van hun veiligheidsstrategie. Ook in 2024 en 2025 vonden verschillende operaties plaats, onder andere tegen de bende van Wilexis in Petare en tegen de criminele groeperingen achter de illegale mijnbouw in Amazonas. Analisten spreken van een selectieve toepassing van deze veiligheidsoperaties waarbij enkel deze criminele organisaties waarmee de autoriteiten geen samenwerkingen hebben, een doelwit worden. De daling van het geweld is volgens de verschillende geraadpleegde bronnen evenmin enkel het werk van deze toegenomen veiligheidsoperaties, maar is ook te wijten aan de aanhoudende exodus van Venezolanen naar het buitenland en de consolidatie van territorium van enkele grotere misdaadorganisaties. Deze laatste nemen bovendien steeds meer hun toevlucht tot het opleggen van sociale controle aan de bewoners in plaats van het gebruik van geweld om hun territoriumcontrole te bestendigen.
Al meer dan tien jaar op rij bevindt Venezuela zich in een ernstige socio-economische crisis. Zware economische sancties, dalende olieproductie, hyperinflatie en een inkrimping van de economie jaar na jaar, maken dat de armere Venezolaan niet of amper in zijn basisbehoeften kan voorzien. Doorheen 2019-2021 voltrekt zich een de facto dollarisatie in het land wat voor een licht economisch herstel zorgt. In 2024 tekent Venezuela economische groei op. Desondanks blijft een groot deel van de bevolking kampen met hoge levensonderhoudskosten, verminderde koopkracht en plaatselijke tekorten aan essentiële goederenen. Uit het onderzoek naar de levensomstandigheden in Venezuela van de Encuesta Nacional de Condiciones de Vida blijkt dat armoede 73,2 % van de huishoudens treft in 2024 en dat 36,5 % van de huishoudens in extreme armoede leeft. Toegang tot basisvoorzieningen, als elektriciteit en stromend water is vaak niet gegarandeerd in Venezuela. De economische crisis treft ook de gezondheidszorg en het onderwijs. Beide sectoren zagen veel personeel naar het buitenland vertrekken. Daarnaast kampen ziekenhuizen met ernstige tekorten aan medicijnen en infrastructuur. Ook de infrastructuur en de kwaliteit van het onderwijs is sterk achteruit gegaan. Het leerlingenverzuim is hoog.
Na jaren van dalende inflatie schiet het inflatiepercijfer in de loop van 2025 opnieuw de hoogte in door de afnemende olie-inkomsten en de devaluatie van de bolívar. De sombere economische vooruitzichten verdwijnen snel nadat de interim-president 300 miljoen dollar uit een eerste olieverkoop in samenwerking met de VS injecteert in het bankwezen in een poging om de economie te stabiliseren.
Als gevolg van de aanhoudende humanitaire crisis heeft Venezuela de afgelopen jaren de grootste exodus gekend in de recente Latijns-Amerikaanse geschiedenis. In november 2024 hebben bijna acht miljoen Venezolanen hun land verlaten, waarbij de overgrote meerderheid wordt opgevangen in de regio, met Colombia als koploper. In 2025 deporteren de VS zo’n 17.000 Venezolanen naar hun vaderland.
Politique de traitement
La politique définie par le commissaire général se fonde sur une analyse approfondie d’informations récentes et détaillées sur la situation générale dans le pays. Ces informations ont été recueillies de manière professionnelle auprès de diverses sources objectives, dont le Bureau européen d’appui en matière d’asile, le Haut-Commissariat aux réfugiés des Nations unies, des organisations internationales de défense des droits de l’homme, des organisations non gouvernementales, ainsi que la littérature spécialisée et les médias. Pour définir sa politique, le commissaire général ne se fonde donc pas exclusivement sur les COI Focus publiés sur le site du CGRA, qui ne traitent que de certains aspects particuliers de la situation du pays. Le fait qu’un COI Focus date d’un certain temps déjà ne signifie donc pas que la politique menée par le commissaire général ne soit plus d’actualité.
Pour examiner une demande d’asile, le commissaire général tient non seulement compte de la situation objective dans le pays d’origine à la date de la décision mais également de la situation individuelle et des circonstances personnelles du demandeur. Chaque demande d’asile est examinée au cas par cas. Le demandeur d’asile doit montrer de manière suffisamment concrète qu’il éprouve une crainte fondée de persécution ou court un risque réel d’atteintes graves. Il ne peut donc se contenter de renvoyer à la situation générale dans son pays mais doit également présenter des faits concrets et crédibles le concernant personnellement.
Pour ce pays, il n’y a pas une note de politique de traitement disponible sur le site web.